Sosyal antropolog Suat Turgut, Türk destanının yazıldığı Çanakkale Savaşı, milli mücadelede yer alan kadın kahramanlardan ve üç büyük futbol kulübü oyuncularının Çanakkale’deki hikayelerinden sonra Fransa’nın Mondros Ateşkes Anlaşması’ndan sonra işgal ettiği Şanlıurfa, Gaziantep, Kahramanmaraş ve Adana’da Ermeni çetelerle birlikte halka yaptığı zulmü çizgi romanlara aktardı.

Bilindiği gibi Türklerin tarih sahnesine çıktıkları bölge Orta Asya’dır. Yani Türklerin ilk ana yurdu Orta Asya’dır. Orta Asya’nın sınırları; Doğuda Kingan Dağları, Batıda Hazar Denizi, Güneyde Himalaya Dağları, Kuzeyde Sibirya’dır.

ORTA ASYA’DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ 

ASYA ( BÜYÜK ) HUN İMPARATORLUĞU
Türk dünyasının ilk devletidir. Başka bir deyişle İlk Teşkilatlı Türk Devleti’dir.
Türk devlet geleneğinin temeli kurulmuştur.

En önemli hükümdarı METE HAN’dır.
GÖKTÜRK ( KÖKTÜRK ) İMPARATORLUĞU 

552’de Avarlar’ın yıkılması sonucu Bumin Kağan tarafından kuruldu.
Merkez Ötüken.
“ TÜRK” adıyla kurulan ilk devlet.
582’de Doğu – Batı olarak ikiye ayrıldı .
630’da Doğu , 659’da Batı Göktürk Çin hakimiyetine girdi.
II.GÖKTÜRK ( KUTLUK ) DEVLETİ

681’de Kutluk Kağan tarafından kuruldu.
38 harfli Göktürk alfabesi icat edildi .
Türk tarihinin ilk yazılı belgesi “ Orhun Abideleri” yapıldı .
745’te Uygurlar tarafından yıkıldı .

UYGUR DEVLETİ

745’te Kutluğ Bilge Kül Kağan tarafından kuruldu.
Merkez Karabalasagun( Ordubalık).
İlk yerleşik Türk devletidir.
Gök tanrı inancı ve Uzakdoğu dinleri de yayılmıştır.

Hem mizahi açıdan güzel bulduğumuz hem de mesaj verir nitelikte birkaç tane Tarih karikatürünü sizler için seçtik. Bakalım beğenecek misiniz?

Mehtap Tv’de yayımlanan Tarih Aynası programında Araştırmacı-Yazar Mustafa Armağan Sultan Abdülaziz dönemiyle ilgili bilgiler verdi.

Sultan Abdülaziz dönemiyle ilgili çok bilinmeyen ve ilginç konulara değinen Mustafa Armağan’ın anlatımıyla o dönemde yaşanan pek çok şeyi öğrenmek mümkün. Bu yazı altında video yer almaktadır.

Osmanlı’nın çöküş dönemi olarak adlandırılan son zamanları bazıları için diriliş dönemi olarak adlandırılmıştı. Bunların başında da Sultan Abdülaziz Han gelmekteydi. Sultan Abdülaziz dirilişi gerçekleştirmek için neler yapacaktı? Hangi atılımları planlamıtı? Ufku geniş Padişah’ın planları kimleri ürkütmüştü? Araştırmacı-Yazar Mustafa Armağan Tarih Aynası’nda anlatıyor.

Büyük Hun İmparatorluğu (M.Ö. 204-M.S. 216)
Batı Hun İmparatorluğu (M.S. 48-216)
Avrupa Hun İmparatorluğu (M.S. 375-469)
Ak Hun İmparatorluğu (M.S. 420-552)
Göktürk İmparatorluğu (M.S. 552-745)
Avar İmparatorluğu (M.S. 565-835)
Hazar İmparatorluğu (M.S. 651-983)
Uygur Devleti (M.S. 745-1368)
Karahanlılar (M.S. 940-1040)
Gazneliler (M.S. 962-1183)
Büyük Selçuklu İmparatorluğu M.S. 1040-1157
Harzemşahlar (M.S. 1097-1231)
Altınordu Devleti (M.S. 1236-1502)
Büyük Timur İmparatorluğu (M.S. 1368-1501)
Babür İmparatorluğu (M.S. 1526-1858)
Osmanlı İmparatorluğu (M.S. 1299-1922)

Bu konuya tarihonline.com sitemizin Türkiye Tarihi bölümünde yer veriyoruz. Fakat yukarıdaki devletler genel olarak farklı coğrafyalarda kurulmuşlardır. En uygun kategori olarak bu kategoride yer verdik.

İlk Anadolu Beylikleri şunlardır ;

SALTUKLULAR ( Erzurum ve civarında )

ARTUKLULAR  ( Diyarbakır, Mardin, Harput civarında)

MENGÜCEKLİLER ( Erzincan, Sivas Divriği civarında )

DANİŞMENTLİLER ( Sivas ve çevresinde )

 İlk Anadolu Beyliklerinin hepsi Malazgirt Zaferi sonrasında kısa sürede kurulmuşlardır. Malazgirt ile Anadolu’nun kapıları açılınca Anadolu’ya giren ve kuruldukları bölgelerde hakimiyet kuran bu İlk dönem  Anadolu Beylikleri Anadolu’nun İslamlaşması ve Türkleşmesi için büyük gayret göstermişlerdir.

İlk  Anadolu Beylikleri Haçlı Seferleri’ne karşı Anadolu Selçuklu Devleti ile birlikte mücadele vermişlerdir.

Ayrıca ilk dönem  Anadolu Beylikleri’nin bulundukları bölgelerde çok önemli eserler yaptıklarını ve önemli imar faaliyetleriyle Anadolu’yu kalkındırdıklarını görüyoruz. Örnek olarak Sivas Divriği’deki Mengüceklilerden kalma Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası verilebilir. Bu eser günümüzde Unesco Kültür Mirası listesindedir.

İlk Anadolu  Beylikleri’nin yanı sıra ÇAKA Beyliği de Malazgirt sonrası Ege’de kurulan ve denizcilikte ileri giden bir Türk beyliğidir. Çaka Beyliği hükümdarı ÇAKA BEY ; İlk Türk denizcisidir.

Tarihçi TALHA GÖNÜLALAN

Tarih geçmiş insan topluluklarının savaşlarını ve barışlarını kültür ve uygarlıklarını sosyo-ekonomik yapılarını neden-sonuç ilişkisi içinde zaman ve yer göstererek belgelere dayalı inceleyen bilim dalıdır.

Tarih çeşitlerini Genel Tarih , Özel Tarih, Siyasi Tarih, Uygarlık Tarihi olarak dört başlık altında sıralayabiliriz. Bazı kaynaklarda bunlara başka tarih çeşitleri de eklenebilmektedir.

Genel Tarih : İnsanoğlunun yeryüzündeki bütün geçmişini siyasi sosyal ekonomik ve kültürel tarihini başlangıçtan günümüze inceler.Örneğin : Dünya Tarihi

Özel Tarih : Sadece bir devlet ya da milletin siyasi ekonomik ve kültürel tarihini inceler.Örneğin :Türkiye Cumhuriyeti Tarihi

Siyasi Tarih : Uluslararası siyasi olayları savaşları barışları ve ittifakları inceler.Örneğin : Osmanlı Siyasi Tarihi

Uygarlık Tarihi : Bütün ulusların meydana getirdikleri uygarlık eserlerini kültür ve medeniyet ürünlerini inceler. Örneğin : Çin Uygarlığı

Filoloji : Dil Bilimidir. Toplumların dillerini inceler.

Coğrafya: Coğrafi bölgelerin özelliği ve iklimi tarihi olayların değerlendirilmesinde etkilidir. Örneğin Fenikelilerin deniz ticareti ile uğraşmalarının nedeni coğrafyalarının tarıma elverişli olmamasıdır.

Kronoloji: Takvim bilimidir. Tarihi olayların oluş sırasını verir.

Paleografya: Toplumların eskiden kullandıkları yazıları inceler. (Mısır hiyeroglifi, Sümerlerin çivi yazısı, Türklerin Orhun ve Uygur abideleri gibi) Bu bilim dalı tarih öncesi dönemlerin aydınlatılmasında etkili değildir.

Antropoloji: İnsan ırklarını inceleyerek sınıflandıran bilim dalıdır.

Diplomatik: Fermanlar, beratlar ve dönemin yazışmalarını inceler. Siyaset bilimi olarak da adlandırılır. Başlangıç noktası Kadeş Barışının imzalanmasıdır.

Etnografya: Toplumların öz kültürlerini inceleyen bilim dalıdır.

Arkeoloji : Kazı bilimidir. Tarih öncesi dönemlerin aydınlatılmasında yararlanılmaktadır.

Sosyoloji: Toplum bilimidir. Tarihi olayları sosyoloji konularını hesaba katarak inceler.

Kimya: C14 metodunu kullanarak eski kullanılmış araç ve gereçlerin yaşları hakkında bilgi verir.

Nümizmatik: Eski paraları inceleyerek, toplumların ekonomik yapısı hakkında bilgi verir.

Epigrafi: Kitabeleri inceler. Örneğin: Göktürk ve Kültepe yazıtlarıdır.

Toponomi: Yer adlarını inceleyerek tarihe yardımcı olur.

Heraldik: Mühür bilimidir. Eski mühürleri inceler.

Değerli tarihportali.com ziyaretçileri bilindiği gibi Tarih bir bilgi ve erdem hazinesidir. İnsanlara ve milletlere yol gösterici bir bilimdir.

“Tarihten Ders Almayan Milletler Çok Zarar Görür” ifadesine bakarken bu düşünceden hareket etmeliyiz.

Tarih ; geçmişi inceler. Kısa tanımıyla geçmiş bilimidir. Ama tarih geçmişte kalmış bir bilim değildir. Tarihin amacı geçmişi inceleyerek geleceğe ışık tutmaktır.

Yani tarih bilmi geçmişte yapılan hataların tekrar edilmemesi için insanlara ve milletlere yol göstermektedir.

Tarihten ders almayarak yaptıkları hatalara yeniden düşen milletler, daha önce karşılaştıkları sonuçlarla tekrar karşılaşacaklardır. Fakat hatalarından ders alarak hatalarını tekrarlamayan milletler daha önce hatalarından dolayı yaşadıkları olumsuz sonuçlarla karşılaşmayacaklardır.

Bu hem insanlar hem milletler için geçerlidir.

Örnek verecek olursak ;

” Masadaki şekeri annesinden izinsiz olarak kaçıran küçük bir çocuk annesinden azar işitmiştir. Bu küçük çocuk hatasından ders çıkararak daha sonra yine masada şeker gördüğü halede aynı hataya tekrar düşmemiş , annesinden izin isteyerek şekeri almıştır. Bu sayede azar işitmemiştir. Eğer önceki yaptığı hataya düşerek annesinden izin istemeyerek şekeri alsa yine azar işitebilirdi”

İşte devletler de önceki yaptıkları hatalardan ders çıkararak daha önceki hataları nedeniyl gördükleri zararları görmeyebilirler.  

Burada hem Tarih çalışmak isteyenler hem de Tarihçiler olduğuna göre sanırım herkes paylaşımda bulunursa güzel bir konu ortaya çıkabilir.

Konuyla ilgili olarak Tarihçi Talha Gönülalan’ın tarihonline.com sitesinde yayımlanan görüşlerine yer veriyoruz ;

 Soru : Sayın Hocam birçok öğrencinin Tarih dersini öğrenmede sıkıntılar yaşadığını gözlemliyoruz. Sizce Tarih dersi nasıl öğretilmeli ve Tarih dersine çalışmak isteyen öğrenciler bu derse nasıl çalışmalıdır ? ”

Cevap :

Öncelikle ben Tarih dersinin eğlenceli hale getirilerek çalışılması ve öğretilmesi taraftarıyım.

Mümkünse yarışmalarla veya aşırıya kaçmamak koşuluyla tartışmalar yaparak grupla öğretilebilir ve çalışılabilir Tarih dersi.

Tabi bu her konu için etkili olmayabilir. Uygun konular için denemenizi tavsiye ederim.

Aslında herkesin farklı çalışma alışkanlığı vardır.   O nedenle bu yazıyı okurken kendi çalışma prensiplerinizi düşünerek kendi çalışma stilinize kendiniz yön vermelisiniz. Burada yazılanlar sadece hata yaptığınızı düşündüğünüz noktalarda sizlere alternatif bir yol gösterici olabilir.

Tarih dersi , çalışırken en etkili yöntemlerden bir tanesinin yazarak çalışmak olduğunu düşünüyorum.

Tarih dersi bir ezber ders olarak bilinir aslında. Ama bana göre Tarih dersine çalışırken mutlaka ama mutlaka ezberden kaçınmak gerekir. Çünkü ezberlenen bilgilerin özümsenmesi zor ve unutulması kolaydır.

Tarih öğreniminde olabildiğince özümleme sağlanmalıdır.

Not tutmanın çok faydasını görmüş birisi olarak not tutmayı tavsiye ediyorum. Fakat not tutma kitaptan , kaynaktan alıntılar şeklinde değil kendi cümlelerimizle makale veya kompozisyon yazar gibi olmalı diye düşünüyorum.

Mesela öğretmenden dinlediğimiz bir konuyu eve gider gitmez boş bir sayfa açıp kendi cümlelerimizle özetlediğimiz zaman ve birkaç gün sonra tekrar bu notları okuduğumuz zaman bilgilerin biraz daha kalıcı olduğunu görmemiz muhtemeldir.

Kısaca not tutarken günlük tutar gibi not tutulmalı diye düşünüyorum.

Tavsiye edeceğim bir yöntem de olabildiğince tarihi roman okumaktır. Ayrıca gazete ve televizyonlarda tarihle ilgili konuları takip ettiğiniz zaman bir müddet sonra tarihi konulara merak duyduğunuzu göreceksiniz. Zira Tarih dersini öğrenmenin en önemli noktalarından bir tanesi merak ve ilgi duymaktır.

Bu aralar televizyonlarda tarih ile ilgili gerçekten güzel tartışma v.b. programlar bulunması bu konuda avantaj diye düşünüyorum.

Tarihi romanların da bir oranda gerçeği yansıttığını düşünürsek olayların hikaye gibi daha zevkli öğrenmenizi sağlayabilir. Mesela ben Mim Kemal Öke’nin “Günbatımı” romanını okuduktan sonra Sultan II. Abdülhamit devrini daha iyi anlamıştım.

Tarih dersine çalışırken dikkat etmemiz gereken noktalardan son olarak “tekrar” meselesine değinmek istiyorum. Zira bence Tarih dersi için olmazsa olmazlardandır tekrar.

Mümkün olduğunca belli periyotlarda tarih konularını tekrar etmek hem ezberi önleyecek, em de bilgilerin kalıcılığını sağlamlaştıracaktır.

Hem ne demişler ; “Et tekraru ahsen, Velev kane yüz seksen ”

Yani bu sözü kısaca açarsak ; ne kadar tekrar ederseniz edin, 180 defa bile tekrar etseniz tekrar faydalıdır …

Sizlere kolaylıklar dilerken Tarih dersi nasıl çalışılmalı konusundaki yorum ve düşüncelerinizi konu altından bekliyorum..”